Date: 2023-08-28T10:12:22.721867+00:00

Сулайба буралаби • Кахелет: Кахелет

Сулайба буралаби • Кахелет: Кахелет

1. Кахелет

Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru

Институт перевода Библии

Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360
ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules

ГЬАЛАГЪАЙ

ХӀурматла гьалмагъ!

ЖявхӀейчибад адамли пасихӀти дугьбас ва буралабас халаси кьадри бедлугусири, сенкӀун илдани илала дагьри гьаладяхӀ дикутири ва гӀямрулизир кадиркути гьар секӀал иргъахъес илис имканбикӀахъусири. ЦахӀнарли адамтала гӀямру чедиахъули, пасихӀдешла жузани жявхӀелла Востокла халкьанала культурала гӀямрулизиб уббяхъес хӀейруси мер бурцусири. Илбагьандан илдигъунти жузи дебали кьиматладирути сари, даршдусмала бухъяндешлизиб букуси кьацӀлаван, илдалара хӀурматбируси саби.

«ПасихӀдешла жуз» бикӀуси иш жузлизир нушани кӀел жуз дарх дурайулра. Илди сари «Сулайба буралабала жуз» ва «Кахелетла жуз».

«Сулайба буралабала жуз». Бурабала жузлизир хӀуни чедиути гӀердугьути дугьбазирад имцӀатигъунти Дауд идбагла урши Сулайбай дурибтази халдирути сари. Ил нушала манзиллис гьалабси вецӀъибил даршдуслизив Израил пачалихъла пачали вирусири. Дурхъаси белкӀли бикьридешдирули сари Аллагьли Сулайбайзи Набзибад хӀед се касес дигахъади или хьарбаибхӀели, пачани тиладибарибсири ХӀекьиллизи сунес дагьри ва пасихӀдеш савгъатдарахъес, гӀяхӀси ва вайси декӀардирес балес бурсиварахъес, сунела халкь бархьси гьуйчи бяхӀчииэс багьандан. Сулайбай ХӀекьиллизирад дунъяла лигӀматунира давлара тиладихӀедарили, Сунечи уркӀигьаргли дугьаизни багьандан, Аллагьли ил чевяхӀвирули, илис гьалаб адамтазибад чилалра хӀебуибси гӀякьлу бедиб ва секӀулти иргъес имкан ва илкьяйдали секӀал гьалахили балусили ва пасихӀсили ветаахъур.

ХӀуни аргъиливан, хӀурматла гьалмагъ, «Буралабази» дучили сари маслигӀятуни ва насихӀятуни, пасихӀти гӀякьлуми, сарира гьар бархӀилати гӀямрулизир адамтас икьаладиэс дирути. Амма илди насихӀятунала мурхьдеш ва жагадеш аргъес багьандан, пасихӀдеш сархес багьандан вегӀ АкӀахъубсиличи бирхаудибирхьес гӀягӀниси саби. Левси Аллагьли адам Сунечи мешусили ветаахъурси сай, илбагьандан бирхауди ва адаб-хӀяя жузлизир адамла гӀямрула цахӀнабик сарливан хӀердирули сари: ХӀекьиллизибад урехи – пасихӀдешла бехӀбихьуд саби (буралаби, 1:7). Чили «Буралабазиб» бухӀнабуцибси пасихӀдеш чебаэс вираллира, ил бархьси, талихӀ бихуси гьуйчи кайзурли сай (буралаби, 3:13-18).

«Буралабазир» назмуртала биркӀунтира хӀясибдарес вирули сай. Селисалра гьалаб, ил секӀал хӀулбау биркули саби кӀел къяйлизирад цаладикибти назмула жураби дучӀухӀели. ГӀядатлибиубли, илгъуна кӀел тугъла назмула цаибил къяй кӀиибилличи къаршили кабилзули саби, яра цалис гӀеларад итил кадизурти къяяни цали итил чедирцӀахъули сари ва цали итилла мягӀна баянбирули саби. Назмурти къантӀли ва мурхьси мягӀналичил каргьурли сари, илини биалли иш жузли нушази багьахъес дигуси хӀекьдеш имцӀали аргъесили бетарахъули саби.

Нушани шурбатурси иш белкӀра имканбикӀуцад илгъунали бетаахъурси саби, цазаманализиб жявхӀелла жугьутӀ мезла къелра калахъи, ва «буралабала» къалипла хасдешунира калахъи, илхӀелира ил дарган мезлира аргъес виэсли. Нушани умутбирхьулра, иш жуз бучӀусили яра лехӀихъусили илала мягӀна иргъниличи, жузли селичила бурулил багьес вирниличи.

«Кахелетла жуз». Кахелет жузла жугьутӀ у. Ил дев жуз белкӀунсили сунела у бетаахъурли сай. Ил жугьутӀ мезла кахал «халкьла цалабик» ибси девлизибад акӀубси саби, цархӀилван буралли, ил «халкьла цалабикла гьалав гъайулхъуси адам» сай. Иш жузлизив Кахелет машгьурси пача-пасихӀкар Сулайба шайзивад гъайикӀули сай.

Сунела жузлизир Кахелетли гӀямрула декӀар-декӀарти шалуби хӀердирули сай, адамла гӀямрулизиб сегъуна-биалра мягӀна яра мурад даргес кьасбирули сай. Ил ишгъуна пикриличи лявкьули сай – адамтазиб гӀямрула мягӀна багьес ахъри агара, гӀямру бахъ дебали къантӀти сари ва ухънадешличил ахирличидиркули сари, илхӀейс адамли гьалар дирули калунти кеп-чекличи иштяхӀ бетихъахъули сай, цӀакьлизивад улхъули сай ва дунъялизирти сунела гӀямрула ахирличи хӀерли сай, илгъуна ахир биалли чевяхӀси пачачибад бехӀбихьили бегӀла къарцинничи бикайчи, хӀербирули калунти лебтачилра хӀерли саби. Амма гӀямрула лебил бацӀдешличи ва виргӀяирниличи хӀерхӀеили, Аллагьли адамтас гьалмагъдешла бархбасуназиб яра гьардизурти хъалицӀализиб разидеш бургахъес имкан гили сай, илдазибад адамтани Аллагьла хъарбаркьунала дазурбала бухӀнаб тӀягӀям кайсес биресли. Ва бегӀлара бекӀлибиубси – лерилра илди гӀяхӀдешуни лугуси Аллагьлис мардеш дихӀни саби.

«Сулайба буралаби» ва «Кахелетла жуз» дунъяла дахъал мезаначи шурдатурли жявлил лерти сари, дарган мезли илди гьанна бегӀ гьалар сари дурайути.

Жуз шурбалтухӀели мягӀна аргъес къиянбулхъути дугьби ва дугьбала цалабяхъуни, белкӀла бяхӀянала хьарличи дурасили, аргъесли баяндарибти сари.

Гьалар дурадухъунтири дарган мезличи декӀар-декӀарли шурдатурти жузи: Лукаличибадси Инжилла бутӀа 2:1-20 (2000); Маркличибадси Инжил (2002); Маркличибадси Инжил (2007); Югьанничибадси Инжилла бутӀа 1:1-17 (2008); Лукаличибадси Инжил (2010); Матфейличибадси Инжил (2013). 2020 ибил дуслизирра Библияла хӀябал жуз – «Рут», «Эстер», «Юнус» дарх дарган мезли дураибтири.

Библия шурбалтуси Институтлис дарган мезли бучӀантас Дурхъаси БелкӀлизирадти «Сулайба буралабала жуз» ва «Кахелетла жуз» гьаладихьес дигесли саби.

Иш жуз шурбалтули бузули калунти тилмажлис, гӀилмула хӀянчизартас, редактортас ва жуз балкьаахъурли бучӀантачи баахъес бузули калунти лебилра хӀянчизартас халаси баркалла балахъулра.

Библия шурбалтуси Институт

Кахелет

Кахелет

1. БухӀнабуц

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

Кахелетла жуз

БухӀнабуц

БухӀнабуц

Жуз белкӀунсили бурули сай, секьяйда сай гӀямрула мягӀна баргес пасихӀдешлизив (1:12-18), кеп-чеклизив (2:1-11), хӀянчилизив (2:17-26) ва давлализив (5:9–6:12) умцӀибал. Амма илди лерилра секӀал, гьарли-марли дугӀлатили дуили сари, эгер илди Сай Аллагьли гӀяхӀдалгунти хӀедиалли (2:25; 5:17-19). Илкьяйда биаллира, Кахелетли тасдикьбирули сай, гӀямрулизиб се-сабил дебали кьиматчебси – селисалра гьалаб, Аллагьла пасихӀдеш леб или.

«Кахелетла жузлизир» ил белкӀунсили мягӀна хӀясибти чумал бяхӀчибиз къелгӀераркули сай:

1. 1. ГӀямрула мягӀна баргес умцӀлаби (1:1–3:15).

2. 2. ПасихӀдеш бархьагардешла ва гӀямрула мягӀниагардешла гьалар (3:16–11:6).

3. 3. ГӀямрулизибад тӀягӀям кайсен, амма хӀу АкӀахъубсира гьаниркахъен. (11:7–12:8).

4. 4. ГӀелагъай (12:9-14).

1

Гьар секӀал – дугӀла авара сари

1^1Ерусалимлизивси пачала, Даудла урши Кахелетла[*] гъай+. 2ДугӀла авара сари, – иб Кахелетли, – дугӀла авара сари, гьар секӀал – дугӀла авара сари+. 3Заклиув узули дарибти лерилра къиянти хӀянчурбазибад адамлис се пайда леба+? 4Наслу аркьули саби ва наслу лябкьули саби, ванза биалли даимлис кавлули саби. 5БерхӀи абулхъули саби, берхӀи гӀелабиркули саби ва саби абулхъуси мерличи баэс гьалакли саби. 6ДягӀ югла шайчибяхӀ бухъи саби, северла шайчибяхӀ жургъбикӀули, жургъбикӀули саби ва сунела ласбикӀуси бетуцличи чарбулхъули саби. 7Лерилра хӀуркӀби урхьуличидяхӀ дуцӀли сари, амма урхьу бирцӀули ахӀен, ва гьалар хӀуркӀби кадухъи калунихӀирад илди сагали кадулхъан. 8Лерилра баркьудлума умсахъули сай – илди лерилра дуресра хӀейрар. ХӀербикӀули я хӀули хӀелукъан, лехӀихъули дикьута я лихӀи хӀебирцӀур+. 9Се лебрил, ил гӀурра бирар. Се бирули калун биалра, ил гӀурра бирес даимбирар. Заклиуб селра сагаси агара!+
10ЦацахӀели бикӀар: «ХӀеризи, ил се сабил сагаси саби!» Амма илра гьаларти замунтазиб бирули калунсири. 11Чисалра гьанбиркули ахӀен гьалаб хӀербирули калунти, гӀур лябкьутанира чус гӀергъи хӀербирути адамтира гьанхӀебиркахъу+.

Лерилра – дягӀла ласъала сари

12Ну, Кахелет, Ерусалимлизив Израилла пачали калунра. 13Нуни дила уркӀи бяхӀчиаира закла удирти лерилра баркьудлуми дяркъес ва пасихӀдешли хӀялумцӀес. Илди Аллагьли адамтас бузахъес гибти декӀти къайгъни сари+.

14Нуни чедаира заклиур кадиркути лерилра баркьудлуми, ва лерилра илдира дугӀла авара сари, лерилра – дягӀлис гӀергъиухъни сари.

15БалкӀа бархьбарес хӀейрар, агарси биалли, бейгӀес вирхӀейрар+.

16Нуни дила уркӀилизи ира: «ХӀера, гьалаб Ерусалимла бургили бирути лебтасалра чявяхӀдешличивли ва пасихӀдешличивли ну гьалавхъунра». Дила уркӀи дахъал пасихӀдешла ва багьудлумала бегӀ бетаур+.

17Ва нуни дила уркӀи бяхӀчиаира се сарил пасихӀдеш ва се сарил дагьриагардеш ва ахмахдеш аргъес. Нуни багьурра, илра – дягӀлис гӀергъиухъни биъни.

18СенкӀун халати пасихӀдешличил халати пашмандешра ляркьули сари, ва чили багьуди имцӀабиахъаллира – имцӀабирахъули сай дардра+.

2

ДацӀти тӀягӀямти

2^1Нуни набзи ира: «Ваши хӀу нуни разидешличил хӀялумцӀури, талихӀ се сабил хӀези багьахъес багьандан!» Амма илдира дугӀла авара сари.

2ДукелцӀиличила нуни ира: «МехӀурдеш саби!»,
разидешличила биалли – «Илини се лугулив?»+

3Нуни кьасбарира дила чархлизи чягъирла тӀягӀям багьахъес, уркӀилизиб пасихӀдеш бихӀули, ахмахдешлизиахъес, адамтала талихӀ селизиб сабил чебаэс – мицӀирли лебалли закла удиб илдани се барес гӀягӀнисил.

4ЧеряхӀти баркьудлуми дурадеркӀира нуни: наб юртани тӀашдатурра, тӀутӀила унхъри удатурра. 5Унхърира удатурти галгубира дарира, илдази жура-журала цӀедешла галгуби удатурра. 6Удатурти галгуби иркес кӀуври дарира. 7Лугъри мурул адамти ва хьунул адамти асира, хъулиб акӀубти къуллукъчибира лебри дила. Хала хӀяйванти, маза-кьяца дила наб гьалаб Ерусалимлис бекӀдеш дирутазибад чилалрайчир дахъал лерри. 8Лерилра мер-мусаличирад пачала хазнуби, цӀуб арц ва мургьи нуни дучира; далайчиби муйлира далайчиби хьунрира ва муйлала разидеш – бахъал хьунри нуни наб тӀалаббарира.

9Наб гьалабти Ерусалимлис бекӀдешдирути лебтасалра гьалаухъи, ну чевяхӀси ва давлачевси ветаурра; ва дила пасихӀдешра набчил калун+.

10Дила хӀулбас се дигули ахъаллира, ну илдас селизивадалра гӀелумхӀелзира, ва разидешлисра нуни дила уркӀилис сегъуналра гьабиз тӀашхӀебалтира, гьарли-марли дила уркӀи дила лерилра хӀянчурба разибирусири, ва илгъуна сабри наб дила лерилра къайгъни багьанданси шабагъат.

Селис гӀягӀнити пасихӀдеш?

11ГӀур ну дила някъбала лерилра баркьудлумачи, нуни барибси къиянси хӀянчиличи хӀеризурра ва гьар секӀал дугӀла авара диъни, гьар секӀал – дягӀлис гӀергъиухъни диъни чебаира ва заклиуб селизибадалра пайда агарли буили саби+.

12Наб дигулиахъиб пасихӀдеш ва илкьяйдали мехӀурдеш ва ахмахдеш чедаэс. ГӀурра се бареса пачала мерличи вакӀибси цархӀилли? ЧӀянкӀли сунес гьалаб бирули калунсицун.

13Ва нуни чебаира, цӀябдешличиб шала къулайли бируливан, ахмахдешличиб пасихӀдеш къулайли биъни.

14ПасихӀсила хӀулби чебиути сари, ахмах биалли цӀябдешлизив чаркайкӀули сай. Амма нуни багьурра лебтачира цагъуна кьисмат хӀерли биъни+.

15ГӀур нуни набзи ира: «Эгер дила кьисмат ахмахлагъуна бетаралли, илхӀели се дирутив наб дила пасихӀдеш?»

Нуни набзи ира,
ил секӀалра – дугӀла авара саби.

16ПасихӀсиличила ва ахмахличила гьанбик даимлис кахӀевлан,
ва камси заманала гӀергъи лебилра хъумартурли бирар.

ПасихӀсира ахмах кьяйда хӀебкӀару гьатӀи+?

Адамла къайгънала дацӀдеш

17Нуни гӀямруличи гьимибихьира, заклиуб гьарил баркьуди наб вайдешли кабизур. Гьар секӀал – дугӀла авара сари, лерилра – дягӀлис гӀергъиухъни сари.

18ХӀейгутили детаур заклиурти дила къайгъни, сенкӀун илди наб гӀелавад лявкьусилис уркавлан. 19Чили саби балуси ил пасихӀсили яра ахмахли вирарал? Амма иш заклиур дила къияйчил ва пасихӀдешличил сархибти лерил секӀа вегӀли ил ветарар. Ва илдира – дугӀла авара сари.

20ИлхӀели заклиуб нуни барибси лебилра къиянси хӀянчи багьандан дила уркӀи хӀялагарбиуб. 21Къаршибиркули бирар пасихӀдешличил, багьудиличил ва устадешличил узули калунси адамли дарибти лерилра секӀал илди алкӀахънилизив узули кахӀелунсилис далтули. Ва илдира дугӀла авара сари, халаси вайдеш сари. 22Се лугули адамлис сари багьандан заклиув узули калунти илала хӀянчили ва уркӀила къайгънани? 23Илала лерилра бурхӀни – дард, бузери – децӀ сари, ва дугурбазиб илала уркӀи паргъатли ахӀен. Илкьяйдали илдира – дугӀла авара сари.

24Адамлис укниличиб ва ужниличиб ва сунела къайгъназиб тӀягӀям бургниличиб имцӀаси гӀяхӀдеш агара. Нуни илкьяйдали аргъира ил лугуси Аллагьла някъли биъни+. 25Ну хӀевкӀира виасли, гӀур чили тӀягӀям кайсиба?

26Сунес гӀягӀниси адамлис Илини пасихӀдеш, багьуди ва разидеш лугули сай. Аллагьли Сунес дигусилис давла бурчахъес, цахӀнабирхъяхъес ва бедлугахъес багьандан, бунагькарлис бузери лугули сай. Ва илдира – дугӀла авара сари, илра – дягӀлис гӀергъиухъни саби+.

3

Гьар секӀайс сунела замана

3^1Гьар секӀайс вахт леб, закла удиб гьар секӀайс сунела замана леб.

2Замана алкӀес ва замана бубкӀес;
замана убалтес ва замана абилтӀес;
3замана кабуршес ва замана сагъбирес;
замана гъятӀиэс ва замана лушес;
4замана висес ва замана дукаркӀес;
замана шишимбикӀес ва замана булхъес;

5къаркъуби лайдикӀуси замана ва илди дурчуси замана;
кӀапӀбурцуси замана ва замана кӀапӀбурцнилизивад гӀелумилзуси;

6замана умцӀес ва замана детихъахъес;
замана дихӀес ва замана лайдикӀес;
7замана гъярудес ва замана чеибес;
замана лехӀихъес ва замана гъайикӀес;
8замана дигахъес ва замана гьимидулхъахъес;
замана дявтас ва замана даршудешлис.

«Лебси гьалабра лебсири, гӀур бирусира лебсири»

9Узуси адамлис сегъуна пайда леба, сай селизив узули виаллира+? 10Аллагьли адамтас бузахъес бедибси къайгъи нуни чебаира+.

11Аллагьли акӀахъубти гьар секӀал чула замана пергерти сари; адамтала уркӀбази даимдеш аргънира кабихьиб, амма адамли Аллагьла баркьудлуми бехӀбихьудличирад ахирличи бикайчи аргъес хӀейрар+.

12Ва нуни багьурра, саби мицӀирли лебалцадхӀи разили бирес ва гӀяхӀдеш бирес ахӀенси, адамтас цархӀил талихӀ агарси биъни+. 13Эгер адам укули ва ужули виалли, эгер сунени бирул гьарил къайгъилизиб илини гӀяхӀдеш чебиули виалли, илхӀели илини бируси – Аллагьла савгъат саби+.

14Багьурра нуни, Аллагьли дирути гьар секӀал даимлис кавлути диъни: илини барибсиличи селра имцӀабарес ва илизибад селра камбарес хӀейруси виъни. Сунезибад адамти урухкӀахъес, Аллагьли илкьяйда бирули сай.

15Се лебли биалра, ил гьалабра лебсири,
ва гӀур се бирар биалра, илра гьалабал лебсири, –
ва Аллагьли биубсира чарбиру+.

Дунъяла бархьагардеш

16Нуни гӀурра заклиуб суд бируси мер чебаира – илабра зегъа булъулри, бархьдешла мерличибра – вайдеш сабри.

17Набзи нуни ира: Аллагьли хӀялалсилисра зулмукарлисра суд биру, сенкӀун гьарил анцӀбукьлис ва баркьудилис илаб сунела замана лебси саби+.

18Набзи нуни ира: Адамтачила буралли, Аллагьли илдала хӀялумцӀули саби, илдази саби хӀяйвантачи мешули биъни чебаахъес багьандан. 19Адамтачира мицӀирагличира цагъуна кьисмат хӀерли саби: кӀибехӀелра бубкӀули саби, кӀибехӀлилра абалтуси цагъуна гьигь саби, ва адам мицӀирагличив селичивлилра къулайси ахӀен, сенкӀун лерил – дугӀла авара сари+. 20Гьар секӀал сари дакӀибихӀи аркьули сари: гьар секӀал хясализирад дакӀибтири ва лерилра хясализи чардулхъули сари+. 21Чили саби балуси, адамла рухӀ чедидяхӀ ахъдирулил ва мицӀирагла рухӀ ванзаличи удидяхӀ гӀяшдирулил?

22Нуни багьурра, адамлис сунени бирусилизибад тӀягӀям кайсниличиб къулайси селра агарли биъни, ил илала кьадар саби, сенкӀун чили чебиахъув илизи сунес гӀергъи се бирарал+?

4

4^1Сагали ну хӀеризурра ва заклиур кадиркути лерилра кьакьадешуни ва инжитбирутала нургъби чедаира, ва илди уркӀичеббируси агара. ЦӀакь биалли гьимбуркӀахъантала шайчиб саби, ва илди уркӀичеббируси агара+.

2Нуни бебкӀили арбякьунтас гьачамлис мицӀирли лебалтасичиб къулайли биъни халбирулра+.

3Гьачамлис ахӀекӀубли левалсилис, заклиур кадиркути вайти баркьудлуми чехӀедаибсилис гӀяхӀил саби+.

4Нуни чебаира, гьарил къайгъили ва баркьудлумала шайчирти устадешли адамтала ургар кьясдеш алкӀахъули диъни. Илди лерилра – дугӀла авара сари, дягӀлис гӀергъиухъни саби.

5Ахмах някъби акьули кайрули сай
ва сунени сунела чарх жанагарбирули сай+.

6Паргъатдешлизиб бикибси ца кьялши гьалаб саби,
декӀти къияндешуназир ва дягӀлис гӀергъиухъи дикибти кӀел кьялшиличиб+.

7Сагали хӀеризурра ва заклиур нуни гӀурра дугӀла авара чедаира.

8ХӀера, адам цунни сай, илала мякьлав иличил варх цархӀил агара, агара илала я урши, я узи. Ахир агара илала бузерилис, ва сай вегӀси давла чебиънили ил разиирахъули ахӀен. «Чис сабив гьатӀи нуни къайгъи кабирхьуси ва сен дила рухӀ нуни талихӀлизирад дулхъахъути?» Илдира – дугӀла авара сари, илра – пашманси къайгъи саби+.

9Цалисичиб кӀилис гӀяхӀил саби, сенкӀун илдала къайгъни шабагъатладарили дирар.

10Эгер кайкалли, цали итил ахъурцу. Эгер цунси кайкалли, чили сая ил ахъурцуси?

11КӀел барх кабихьалли, илдас ванали бирар,
ца виалли, ил секьяйда ванаирусив?

12Цаличивад чедиикес гьамадси саби,
кӀили биалли – гьандуцесра асубирар,
хӀябкаси гьимир гьамадли къябхӀевдар.

Ванзала кьуватла умутагардеш

13НасихӀятуначи лехӀихъес хӀейгуси,
ухъна ва ахмах пачачив,
мискинси, амма духуси гӀулухъа гьалав сай.

14ГӀулухъа туснакълизивад дуравхъун ва пача ветаур, гьалавла пачала замана мискинсили акӀуб виалра.

15Нуни лебилра хӀербирутазивад гьариллис бетаруси чебаира: ил заклиув хӀерирули левалли, илала мер буцеси виштӀал дурхӀя иличил варх вашули сай. 16Илдас гьалабти халкьлара лугӀи агара, илдас гӀергъи акӀубтара ил машгьурхӀейру. Илдира дугӀла авара сари, дягӀлис гӀергъиухъни саби.

17Аллагьла хъули аркьухӀели, сахъли вашен. Илизи вашни ва лехӀихъни гьалаб саби, ахмахунанигъунти кьурбунти дирниличиб. Илди дагьриагарти саби ва чули вайси бирули биъниличила балули ахӀен+.

5

Дахъал дугьбар балгначила ва хъямачила

5^1ХӀела мухӀли гьалакбикӀахъес мабалтад,

Аллагьла гьалаб гъайбикӀес бехӀбихьес хӀела уркӀи къалабамабикӀаб.

Аллагь заклизив сай,
хӀу биалли – ванзаличив,
илбагьандан хӀела гъай къантӀти диаб+.

2Дахъал къайгъни лерси муэрта паргъатхӀейру.

ИмцӀати гъай дурути ахмахли дирар+.

3Аллагьлис гъай бедадли, гӀела армахид, таманбара.

ХӀяжатти ахӀен Илис ахмахуни, таманбара хӀела чеасла.

4Чесили хӀебарниличиб, чехӀесни гьалаб саби+.

5МухӀлилис имкан малугад,
хӀези бунагь барахъес:

хабар бихайзи майкӀуд,
ит хатӀа хӀела сабри.

Аллагь гъайли гьиммаргахъид,

Илизи хӀела някъба барибси буъхӀебуахъес+.

6Муэрти дахъал лерихӀир – дахъал дирар дацӀ гъайра,
амма урухкӀен хӀу Аллагьлизивад!+

Мискинничирти зулмурти, давлачевла кьакьадешуни

7Эгер хӀуни чиди-биалра мер-мусаличив мискин адам инжитирули, бархьдеш ва хӀялалдеш ганзкадирули чедиадли, тамашамайруд иличи, сенкӀун ца хӀякимла чедив цархӀил лев, иличи хӀеруди бирахъес катурси, иличи биалли гьатӀира халаси хӀякимли хӀеруди бирули сай+. 8Амма ванзали саби лебтасалра хайри лугуси, сай пачара ургубали сай валхуси.

9ЦӀуб арц дигахъусилис,
илди даим хӀедиур.
Давла дигусира
хайриличи кьабулли хӀейрар.
Илдира дугӀла авара сари.
10Давлуми дахъал леру,
букути бахъал бирар.
Давлала вегӀлис се пайда леба,
ца иличи хӀерикӀни ахӀенси?
11Дахъал деркаб яра камти,
узуси усар мурили,
давлачевси биалли,
велкънили усахъес хӀелта.

12Заклиуб нуни вайси балагь чебаира: давлали адамлис зарал бирули саби+.

13Бузерилизиб гьархӀебизалли, илала давла бетихъули саби
ва ахӀерси уршилис батеси илала някълизиб селра агара.

14Нешла канилавад адам сегъунали дуравхъунал, илгъунали – чӀянкӀули чарулхъан,
ва някълизиб сунела къайгъили акӀахъубси селра архӀеху.

15Ил вайси балагь саби: ил сегъунали вакӀибал,
илгъунали арра аркьян,
се леба илис дягӀлис узнилизибад+?
16Гьар бархӀи ил укуси цӀябдешлизив сайгу,
дахъал балагь-кьадар, излуми ва гьими-кьяс чекайсули.

ТалихӀла назикдеш

17ХӀера нуни се гӀяхӀси чебаирал: къулайси саби адамлис укес, ужес ва сунени кабирхьуси къияйзиб гӀяхӀдеш чебиэс. Аллагьли илис заклиур чедаахъибти бурхӀни дедили сай. Ва ил илала кьадар саби.

18Эгер Аллагьли адамлис лебдеш ва давлуми дедлугули виалли, илдачил пайдалаирахъес, сунела пай касахъес ва къияйзибад тӀягӀям касахъес валтули виалли, илис ил Аллагьла шайзибадси савгъат саби+. 19Илбагьандан адам сунела гӀямрула бурхӀначи камли пикриикӀули сай, Аллагьли илала уркӀилис разидеш бурхьули сайну.

6

6^1ГӀурра заклиуб нуни адамлис дебали декӀси балагь чебаира+. 2Аллагьли адамлис лебдеш, давла ва хӀурмат лугули сай, ва илала сунела рухӀлис дигути гьар секӀал лер. Амма Аллагьли лерилра илдачил пайдалаирахъес илис ахъри бедлугули ахӀен, ва илди лерилра урхӀлис диркули сари. Илдира – дугӀла авара сари, ва илра – вайси балагь саби+.

3Адамла даршал дурхӀя лебли биаллира, дахъал дусми деркӀаллира, илала гӀямрула бурхӀни лугӀилашал дахъал саркъира, ил талихӀли хӀелкъун виалли ва хӀярихӀейхьили калун виалли, илхӀели ну викӀус вебкӀили варкьибсилис гӀяхӀил саби+.

4СенкӀун ил дунъялизи дугӀли вакӀибсири
ва цӀябдешлизи аркьули сай,
цӀябдешли илала у дигӀянбирули саби.

5ВебкӀили варкьибсили берхӀи хӀебали ва чехӀебаиб, ва илис ит адамлисичиб паргъатли саби. 6Эгер ит кӀел азир дус хӀериуб виаллира, амма талихӀ чехӀебаиб виалли, ахирра лебилра аркьуси мерличи илра аркьули ахӀену?

7Адамла бузери – илала мухӀлилис сабигу,
амма илала рухӀ лукъули ахӀен+.

8ПасихӀси адам селичивли ахмахличив къулайси?

Мискиннис се гӀяхӀдеш леба,
эгер илини гӀямрулизив секьяйда вяшикӀес гӀягӀнисил балули виаллира+?

9ХӀела хӀулба чебиуси гӀяхӀси саби, хӀела рухӀлис дигусиличиб. Илдира – дугӀла авара сари, дягӀлис гӀергъиухъни саби.

10Гьар секӀа у леб, адам чи саялра жявлил ашкарси саби. Сунечив цӀакьсиличил ил секьяйда жаллизи кайзес вирусив+?

11Дахъал дацӀти дугьби лер – адамлис илдазибад сегъуна пайда леба+?

12Чили саби балуси, се гӀяхӀсил адамлис сунела дацӀти гӀямрулизиб, сарира дяхӀцӀиван детихъути? Чили буру адамлизи сунес гӀергъи заклиуб се бирарал?

7

ПасихӀдешла насихӀятуни ва гӀякьлуми

7^1ГӀяхӀси у гьалаб саби, бизиси тӀемла бегӀ гӀявадешличиб,
бебкӀала бархӀи гьалаб саби, акӀубси бархӀиличиб+.

2Бисути лебси хъули укьес гьалаб саби,
сяхӀбат бирути лебси хъули укьесичиб,
сенкӀун лебтачилра цагъуна ахир хӀерли саби,
ва мицӀирсили иличила хъуммартаб.
3ДукелцӀиличиб децӀ гӀяхӀси саби,
дяхӀличиб пашмандеш – уркӀилис пайда+.
4ПасихӀсила уркӀи – бисути лебихӀиб саби,
ахмахла уркӀи биалли – хӀилнабиркьуйхӀиб.

5ПасихӀсила уркъубяхъуначи лехӀихъес гьалаб саби,
ахмахунала далуйтачиван ахӀи+.

6Кьялуби тӀякьярдикӀар шанглиубси цӀализир,
ахмахра тяп илкьяйда дукаркӀар.

Илдира дугӀла авара сари.

7Адамти кьакьабикӀахъуси пасихӀси ахмах ветарахъули сай,
рушбатунанира уркӀи булъули саби+.

8Баркьудила бехӀбихьудличиб ахир гӀяхӀси бирар,
сабур гӀяхӀси бирар хамдешличиб+.

9КъалабамайкӀуд гьимуркӀес,
сенкӀун гьими ахмахунала уркӀилизиб саби бируси.

10МайкӀуд, сен гьаларла бурхӀни гӀяхӀти дирутирил.

ПасихӀдешли ахӀен илгъуна суал хьарбиуси.

11ПасихӀдеш букьурдешличир вайти ахӀен,
илдани заклиуб хӀербирутас пайда лебху.

12ПасихӀдешли арцличив ункъли валтахъу.

Багьудила пайда селизиба: пасихӀдешли чула вегӀлис гӀямру дихӀу.

13Аллагьла баркьудлумачи хӀеризи:

Илини балкӀахъунси чили бархьбирусив+?

14Гьарбизур бурхӀназиб талихӀлизибад тӀягӀям кайсен,
балагьла бурхӀназиб биалли хӀерикӀен ва пикриикӀен:

илди кӀидехӀалра Аллагьли акӀахъубти сари,
илала гӀергъи се бирарал хӀебагьахъес багьандан.

15Нуни дила дацӀти бурхӀназир гьар секӀал чедаира: бирар, хӀялалси адам хӀялалдешлизив убкӀули, вайнукья биалли сунела вайдешлизив вахъхӀи хӀерирули+.

16Бахъ дебали хӀялалсилира майруд, чевухъи пасихӀсилира. ВегӀли вегӀ сен агарирусив?

17Бахъ вайнукьялира ветмаруд ва дагьриагарлира майруд, заманалис гьалав хӀебкӀес багьандан+.

18Ца насихӀятлизи ахъибхӀели, кӀиибил насихӀятличилара хъуммартид: Аллагьлизивад урухкӀуси лерилра балагьуназивад уцар.

19Чи пасихӀси виалра,
шагьарла вецӀал хужаимличивра ил цӀакьси вирар+.

20Ванзаличив хӀялалси адам агара, суненира чӀянкӀли гӀяхӀдешуни дируси ва бекӀлил бунагь хӀебируси+.

21Бурибси гьарил гъайличи пикри бяхӀчимайид, хӀела лагъли хӀечила буруси вайдеш хӀергъес багьандан+.

22ХӀела уркӀили балули саби кьалли, гьачамцунра ахӀи хӀунира цархӀилтачила вайти дурни.

23ПасихӀдешличил нуни гьар секӀа хӀялумцӀурра. ПасихӀдеш тӀалабдирис, викӀира набзи ну, амма набчирад илди секьяйда гьарахъли сарил!

24Гьалаб биубси гьарахъли саби,
ил мурхьли саби, чили саби ил бургуси?

«Хьунул адам бебкӀаличир кьутӀкьуси сари»

25Дила уркӀи бяхӀчиаира пасихӀдеш дагьес, хӀялумцӀес ва секӀултала мягӀна аргъес дигули – селизирал вайнукьябала ахмахдеш ва дагьриагартала мехӀурдеш+.

26Нуни багьурра, хьунул адам бебкӀаличир кьутӀкьуси риъни:

ил сари – бул, илала уркӀи – тӀимкь,
ва илала някъби – шинжирти сари.

Аллагьли гӀевурцуси адам илизивад уцар,
бунагькар биалли илини урцу+.

27– ХӀера, нуни иш баргира, – буриб Кахелетли, – ца итилличил бархбирхъули, нуни илдала мягӀна балира.

28ХӀера, селигӀиб умцӀули калунал дила уркӀи ва баргес хӀебиубал:

азирлизив нуни ца мурул адам варгира,
хьунул адамтазир – цалра хӀераргира.

29ХӀера, нуни иш баргира:

Аллагьли адам вархьсили акӀахъуб,
амма адамти дахъал гӀямултагӀиб умцӀули саби.

8

«…заклиур кадиркути адамли аргъес вирути ахӀен»

8^1Чи сая пасихӀсиличил цугиркуси?

Чили сари гьар секӀал иргъахъути?

ПасихӀдешли адамла дяхӀ шаладиру
ва кьяркьти дяхӀ малхӀямдиру.

2Пачала гъайличи лехӀихъен, сенкӀун Аллагьла гьалаб хӀуни хъя барибсири.

3Пачачивад арукьес гьалакмайкӀуд ва бархьагарси баркьудигӀевлира камалзад, сенкӀун пачани сунес дигуси се-дигара барес вирар+.

4Пачала гъай лебихӀиб саби арира, илизи чилилра эс хӀейрар: «ХӀуни се бирулри?»

5Хъарбаркь таманбарадли, балагьлизихӀеркуд,
пасихӀсили заманаличила ва дивайчила хъумхӀерту.

6Гьарил анцӀбукьлис заманара леб, хӀукмура,
сенкӀун адамла вайдешуни сунес дахъал сари.

7ГӀур се бирарал адамли хӀебала.

Ил секьяйда бирарал – илизи чили буреса?

8Адамлизиб дягӀ тӀашаэс ахъри агара,
сунела бебкӀала бархӀилара ил хужаим ахӀен.

Дявтазивадра увверцес вируси ахӀен,
ва зулмурта виркьулира чилра верцес хӀейрар.

9Заклиув лерилра илди баркьудлумачи вегӀирухӀели, илди лерил секӀал нуни чедаира. Бирар замана, адамли цархӀил адам сунела арилизи урцуси ва илис вайдеш бируси+.

10Нуни чебаира зулмукарти хӀярибирхьули, – сабира дурхъаси мерличи башули ва арбашули калунти. ГӀур шагьарли хъумуртулри илдани дарибти вайдешуни. Илдира – дугӀла авара сари.

11Вайдешлис танбихӀбарес къалабахӀебикӀухӀели, адамтала уркӀби вайдешуни дирес урухкӀули ахӀен. 12Бунагькарли даршна бунагьуни дирули сай ва вахъхӀи хӀерирули сай. Амма нуни балулра: Аллагьлизибад урухкӀутас гӀяхӀил бирар, сенкӀун илди Аллагьла гьалаб урухкӀули саби.

13Вайнукьяс биалли гӀяхӀил хӀебирар, тяп дяхӀцӀиван ил вахъхӀи кахӀевлан, сенкӀун ил Аллагьлизивад урухкӀули ахӀен+.

14Ванзаличир кадиркути гӀурра дацӀти секӀал лер: хӀялалтасра зулмукартасгъуна бетарули бирар, гьимикартас биалли – хӀялалтасгъуна. Нуни ира, лерилра илдира дугӀла авара сари+.

15Ва нуни разидеш гапбарира: заклиуб адамлис укес, ужес ва разиирес ахӀенси, гӀур гӀяхӀдеш агара. Аллагьли илис заклиур дедибти лерилра гӀямрула бурхӀназиб илис бузерилизиб разидеш бирар+.

16Нуни дила уркӀи бяхӀчиаира, сари багьандан адамтани дугелира хӀерилира гьанкӀ хӀейхъути, пасихӀдеш дагьес ва ванзаличибси лебилра бузери хӀербарес. 17Нуни Аллагьла лерилра баркьудлуми чедаира, амма заклиур кадиркути адамли аргъес вирути ахӀен. Сецад къиян кабихьили хьалли, илди адамли дагьес хӀейрар. ХӀятта пасихӀсили, сунени гьар секӀал далути сари или бураллира, илинира илди аргъес хӀейрар+.

9

Лебталалра кьисмат ца саби

9^1Илди лерилра хӀялумцӀес багьандан нуни гьар секӀайчи дила уркӀи бяхӀчиаира. ХӀялалтира, пасихӀтира, илдала баркьудлумира Аллагьла арилизир сари. Сунечи диги яра гьими хӀерлил адамли селра балули ахӀен.

2Лебталалра кьисмат ца саби – ца саби бируси хӀялалсилисра зулмукарлисра, малхӀямси ва умусилисра жяргасилисра, кьурбанбирусилисра ил бирнилизивад гӀелумилзусилисра, гӀяхӀсилисра бунагькарлисра, хъямаиркьусилисра илди дирнилизивад гӀелумилзусилисра+.

3ХӀера ил саби вайдеш, заклиуб ил чинабалра леб, лебталалра кьисмат цагъуна саби. МицӀирли лебалцадхӀи адамтала уркӀби вайдешли ва мехӀурдешли дицӀили сари, гӀур илди бебкӀибтачира ардашули сари.

4Амма лебилра хӀербирутала умут леб – мицӀирси хялискӀун къулайли саби, бебкӀибси арсланнисван ахӀи!

5МицӀиртани балули саби саби бубкӀути биъни, бебкӀибтани биалли селра балули ахӀен – гьанна илдас шабагъат хӀебирар, илдачила гьанбикуни булан хъумартурли сари.

6Илдала дигайра, илдала гьимира кьясдешра ардякьун, ва гӀур заклиур кадиркутазиб илдала пай хӀебирар.

Аллагьли хӀед гибти гӀямруличи разили вирен

7ИштяхӀличил хӀела кьацӀ букен ва разили чягъир дужен: хӀела баркьудлумачи Аллагь кьабулли сай!+
8Мурталра цӀуба палтар дихен ва бекӀла гъез бизитӀемла гӀявадешли дикен. 9Аллагьли хӀед заклиур гибти гӀямрула дацӀти бурхӀназиб хӀед ригуси хьунуйчил тӀягӀям кайсен. Илгъуна саби заклиуб хӀела гӀямрула ва бузерила кьадар. 10ХӀуни вирути гьар секӀал дара, сенкӀун хӀу аркьуси удунъялизир я баркьудлуми, я пикруми, я багьудлуми, я пасихӀдеш агара.

ГӀямру гьалахили дагьес хӀейрар

11Нуни гӀурра заклиуб чебаира:

хъярхъси ахӀен дуцӀлизив чедииркуси,
кьуватла вегӀ ахӀен – дявлизив;
пасихӀтала мурталра декӀар кьацӀ хӀебирар,
духуси ахӀен – давлачевси,
пагьмукар ахӀен – хӀурматла вегӀ,
сенкӀун гьарилла сунела замана леб,
илис чӀала лябкьули саби.

12Адамли сунела сягӀят мурт сабиурал хӀебала,
бялихъуна балагьла турлизи севан диркурал,
яра арцай севан саби буллизи бирхурал,
илкьяйда адамтачира хапли башуси
вайси сягӀят сабиули бирар+.

13Нуни заклиуб цархӀил пасихӀдешра чебаира – ва ил чебяхӀсилизи халбарира. 14Халали ахӀенси шагьар лебри, илизиб бахъал адамтира аги. Шагьарличи къаршили халаси цӀакьла вегӀ пача дураухъун, ил мутӀигӀбарес гӀянжила гьабизличил алавбуциб.

15Амма шагьарлизив пасихӀси мискин леври, ва илини сунела пасихӀдешличил шагьар берцахъиб. Илала гӀергъи ил мискин адам шагьарлантазивад чилилра гьанхӀейкахъиб.

16ГӀур нуни ира: «ЦӀакьличир пасихӀдеш гӀяхӀти сари»,

амма мискинна пасихӀдеш мучладирули ахӀен
ва илала гъайличи лехӀихъули ахӀен+.

17ПасихӀсили гӀяшли дурибти гъай гӀяхӀил иргъули сари
ахмахунала ургав вявикӀуси хӀякимлайчир.

18ПасихӀдеш дявила ярагъличир гӀяхӀти сари,
амма ца ахмахлира дахъал гӀяхӀти заядарес вирар.

10

ПасихӀти гъай

10^1ДебкӀиб тӀунтӀрани дулъули ва гягӀдикӀахъули дирар бизитӀемла гӀявадешунира,
илкьяйда биштӀал ахмахдеш пасихӀдешличиб ва хӀурматличиб декӀбирули бирар.

2ПасихӀси адамла уркӀи балуй шайчибяхӀ битӀикӀур,
ахмахла биалли – алгъай шайчибяхӀ.

3Сегъуна гьуйчивад вашаллира ахмахлис дагьри хӀедиур,
ва лебтанилра чебиули бирар ил севан ахмах саял.

4Эгер хӀечи хӀяким гӀясили виалли, хӀу иличивад гьарахъмаркуд,
гьандурцусила дахъал хатӀабачибад чебкабурхули бирар+.

5Заклиуб нуни гӀурра вайдеш чебаира,
аричини хатӀаличил бируси:
6ахмахуни ахъдешличи кабатурли саби,
давлачебти биалли ванзаличи кабиили саби.
7Нуни чебаира, лугъри урчачи мурдали сабри,
талхъунти биалли, лугъриван, хьурали башулри+.

8Чили кур укъули виаллира, илизи сай каркур,
лацлизи тӀярхъибатурсиличи чӀичӀала кьацӀбилкан+.

9Къаркъуби адилтӀаннис дяхъи биэс бирар,
урцул кавдесра урехила саби.
10Барда кьутали биалли,
илала бяхӀ бугахӀебарили саби,
дахъал цӀакьани дяхӀчииэс чевкъар,
пасихӀдешли ил гьарбарес бирар.

11СихӀрула гъай дурайчи чӀичӀала кьацӀбики биалли,
чӀичӀала руркъяннизибад пайда хӀебирар.

12ПасихӀсила мухӀлилизирадти гъай гӀяхӀти дирар,
ахмахла гъайли биалли сунела мухӀлира буга+.

13Илала гъайла бехӀбихьуд – ахмахдеш,
ахир биалли – вайти мехӀурдеш.

14Ахмахли дахъал дуру,
амма адамли багьес вируси ахӀен сунес гӀергъи се бирарал,
илизи чили буру иличила+?

15Ахмах хӀянчили умсахъу

– илиникӀун секьяйда шагьарлизи виусилра балули ахӀен.

16Балагь-кьадар хӀед, улка, эгер пача къуллукъчибазивад виалли,
талхъунти савлиличибад кеп-чеклизиб биалли!

17ТалихӀчебсири, хӀу, улка, эгер пача машгьурси жинслизивад виалли,
хӀякимтира лайикьси замана кьацӀли букули биалли,
кеп-чеклизихӀейхъули, цӀакьани чедирцӀахъалли+.

18Азгъинна хъулиб бурха кябхӀур,
някъби азгъинихӀиб хъалчра букӀар.
19СяхӀбатуни – разидешлис,
чягъир – разити гӀямрулис,
амма арцли сари илди дирахъути+.

ГӀякьлучерти насихӀятуни

20Пикрумазибалра пачачила вайси мабурид,
хӀу усес калхьуси хъулибалра давлачевличила вайси мабурид,
закла арцанта хӀела гъай илдачи биахъу,
дуклумартани хӀела гъай бахъличи биахъу.

11

Челябкьла гьалахили багьес хӀейрар

11^1ХӀела кьацӀ шинбачибад бархьа –
дахъал бурхӀни ардякьи гӀергъи, хӀуни ил бургид[*].

2ХӀела лебси верхӀлис яра гехӀлис бутӀа,
сенкӀун хӀуни балули ахӀенри ванзаличи сегъуна балагь бакӀес бирарал.

3Гъагулти забли дицӀили диалли,
илдани зубразирад ванзаличи заб чяхӀдиру.

Галга югла шайчи кабикаб яра северла шайчи кабикаб,
ил чина кабикаллира, илаб кавлан.

4Чи дягӀличи хӀерикӀули виаллира,
ил велгӀули ахӀен,
чи гъагултачи хӀерикӀули виаллира,
ил иршули ахӀен.

5ХӀуни дягӀла гьундури хӀедалад,
хӀедалад виштӀаллис раибсила каниларти лигуби чинарадтил –
илкьяйда хӀуни дагьес хӀейруд,
гьар секӀал дируси Аллагьла баркьудлумира.

6Савли велгӀес дураулхъен, бархӀехъра някъбас акьудеш малугад,
хӀуникӀун балули ахӀенри се баралли гӀяхӀсили уббулхъанал –
ит яра ишил имцӀали балбикили яра кӀелра илди къулайли дирарал.

Жагьли левалцадхӀи разили вирен!

7Муриси саби шала, хӀулбас берхӀи чебиэс тӀягӀямла саби.

8Адамли сецад гӀямру деркӀили виалра, ил мурталра разили вираб, амма цӀябдешла бурхӀначилара хъуммартаб, сенкӀун илди дахъал дирар; лерилра илдира – дугӀла авара сари.

9Разили вирен, гӀулухъа, жагьли левалцадхӀи,
гӀулухъадешла бурхӀназив хӀу хӀела уркӀили разиираби,
хӀела уркӀи жибикӀна вашен,
хӀела хӀулби хӀердикӀна вашен,
амма хъуммартид, лерилра илди секӀал багьандан
хӀу Аллагьли жавабличи витӀикӀури+.
10Пашманти пикруми уркӀилизирад дугӀиэн,
чархлизибад дард гьарахъбирен,
жагьдешра бекӀла гъезла цӀудардешра – дугӀла авара сари.

12

Чарх ванзала хяса бетарар, рухӀ биалли Аллагьличи чардулхъан

12^1ГӀулухъали вирухӀейчивад гьаниркахъен хӀу АкӀахъубси,
вайти бурхӀни дакӀайчи,
чучила хӀу «Нуни илдазиб тӀягӀям бургули ахӀенра!»

викӀути дусми сатхӀедаили лералли.

2БерхӀира, шалара, бацра, зубартира цӀябдиайчи
ва заблис гӀергъи сагали гъагулти цаладикайчи.

3Сабиур бархӀи, юртлис къараул бирути руржуси,
цӀакьти мурул адамти къухӀбизурси,
ва шинкьанкула хьунул адамтира лукьес хӀебирар,
сенкӀун илдира бахъ камти кали бирар,
улкьайтазибад дура хӀербикӀутанира селра чехӀебиу.

4КьакьализидяхӀти унзурбира гӀекӀили дирар,
урхамтала тӀамара беткайхъур;
арца тӀамализивад чевсаргъули вируд
ва лебилра далайбикӀутира лехӀкайхъур[*].
5Ахъдешуназивадра урухкӀанируд,
гьуйчир биалли кахдешуни хӀерли дирар;
хӀулрухъи вавалибирхъур ва цӀуббирар,
цӀерцӀра хӀялагарбирар,
каперс[*] кабиркур.
СенкӀун адам сунела даимси хъули аркьули сай,
ва ясбиранти кьакьалаб ласбикӀули саби.
6ЦӀубарцла гьимир къяббердайчи,
ва мургьила хъаба хӀябячи лебалли,
ва гӀинзиб гажин бячайчи,
ва къуюла чедибси хӀула кахӀебикили лебалли –

7чарх гӀурра ванзала хяса бетарар, гьалабра ил сабрину,
рухӀ биалли сари сунес дедибси Аллагьличи чардулхъан+.

8ДугӀла авара сари! – иб Кахелетли, –
лерилра дугӀла авара сари!+

ГӀелагъай

9Илала дурабад, Кахелет пасихӀси сайри, илини халкьлис багьудлуми лугулри. Илини дахъал буралаби пикрикадариб, хӀялумцӀур, низамличидушиб+. 10Кахелет саркъибти дугьби даргес умцӀи, ва хӀекьдешла дугьби илини дархьли делкӀун.

11ПасихӀтала гъай – илди бехӀ бугати тӀерхьубигъунти сари, ва дучибти буралаби – ца хӀенкьулани кадяхъибти къярдубигъунти сари+.

12Илала дурабад, дахъал жузи цаладирхънилизивад мяхӀкамли уэн, дила урши, жузас ахир хӀебирар, имцӀати дучӀантани хӀу умсахъури+.

ГӀергъитигъунти насихӀятуни

13ЛехӀдилзехӀе гӀелагъайличи: Аллагьлизивад урухкӀен ва Илала хъарбаркьуни тамандирен, сенкӀун илизив сай левилра адам+.

14Гьарил баркьудикӀун Аллагьли судличи лебку, дигӀянбарибси бархли, ил вайси яра гӀяхӀси биъниличи хӀерхӀеили+.

* 1:1 Кахелет – жугъутӀ мезлизиб сай-алав адамти цалабирхъянван, вягӀзачиван иргъуси саби.

* 11:1 Илкьяйда ибси аргъес вирар: Сахаватсили вии, цархӀилтас гӀяхӀдешуни дирен, илдани хӀедра илкьяйда жаваб луга.

* 12:3-4 Илди гъайличил адамла ухънадеш сари сипатдирути: хъайс къараулбирути – някъби сари, цӀакьти мурул адамти – кьяшми, лукьути хьунул адамти – цулби, улкьайзи хӀердикӀути – хӀулби, кьакьализи унза – лихӀби дургар, илкьяйдали ишаб ухънас гьанкӀ хӀебашниличила ва гӀянцӀдешличила бурули саби.

* 12:5 Вавалибяхъибси хӀулрухъи – хӀулрухъила цӀуба вавнани хӀяна бекӀ иргъахъуси саби. ХӀялагарбиубси цӀерцӀ – гъай ухънаваибси адам багьлали вяшикӀниличила сари. Каперс – дукути цӀедешла бегӀ кьада саби. Убла замана адамта илала цӀедешли хурегличи иштяхӀ ва шавкь имцӀадирахъу или халбирусири.

+ 1:1 Кахелет 1:12, Кахелет 7:27, Кахелет 12:8-10

+ 1:2 Кахелет 8:8,
+ 1:3 Кахелет 2:11, Кахелет 3:9, Кахелет 5:15
+ 1:8 Сулайба буралаби 27:20
+ 1:9 Кахелет 3:15
+ 1:11 Кахелет 2:16
+ 1:13 Кахелет 2:26, Кахелет 3:10
+ 1:15 Кахелет 7:13
+ 1:16 Кахелет 2:9
+ 1:18 Кахелет 12:12
+ 2:2 Сулайба буралаби 14:13
+ 2:9 Кахелет 1:16
+ 2:11 Кахелет 1:3, Кахелет 3:9, Кахелет 5:15
+ 2:14 Кахелет 3:19, Кахелет 9:2
+ 2:16 Кахелет 1:11

+ 2:24 Кахелет 3:12-13, Кахелет 5:18, Кахелет 8:15, Кахелет 5:18

+ 2:26 Кахелет 1:13
+ 3:9 Кахелет 1:3, Кахелет 2:11, Кахелет 5:15
+ 3:10 Кахелет 1:13, Кахелет 2:26
+ 3:11 Кахелет 8:17
+ 3:12 Кахелет 2:24
+ 3:13 Кахелет 2:24, Кахелет 5:19
+ 3:15 Кахелет 1:9
+ 3:17 Матфейли 16:27,
+ 3:19 Кахелет 2:14, Кахелет 9:2
+ 3:20 Кахелет 12:7
+ 3:22 Кахелет 2:24
+ 4:1 Кахелет 9:11, Кахелет 5:7
+ 4:2 Кахелет 7:1
+ 4:3 Кахелет 6:3

+ 4:5 Сулайба буралаби 6:10-11, Сулайба буралаби 24:33-34

+ 4:6 Сулайба буралаби 15:16
+ 4:8 Кахелет 1:8
+ 4:17 Сулайба буралаби 15:8
+ 5:1 Матфейли 6:7
+ 5:2 Сулайба буралаби 10:19
+ 5:4 Сулайба буралаби 20:25
+ 5:5 Баркьудлуми 5:4
+ 5:6 Кахелет 12:13
+ 5:7 Кахелет 3:16, Кахелет 4:1
+ 5:12 Кахелет 6:1
+ 5:15 Кахелет 1:3, Кахелет 2:11, Кахелет 3:9
+ 5:18 Кахелет 2:24
+ 6:1 Кахелет 5:12
+ 6:2 Лукали 12:20
+ 6:3 Кахелет 4:3
+ 6:7 Сулайба буралаби 16:26
+ 6:8 Кахелет 2:15
+ 6:10 Кахелет 1:10, Кахелет 3:15,
+ 6:11 Кахелет 5:2
+ 7:1 Сулайба буралаби 22:1, Кахелет 4:2
+ 7:3 Матфейли 5:4, Лукали 6:21,
+ 7:5 Сулайба буралаби 15:31-32
+ 7:7 Сулайба буралаби 17:8
+ 7:8 Сулайба буралаби 14:29
+ 7:13 Кахелет 1:15
+ 7:15 Кахелет 8:14
+ 7:17 Сулайба буралаби 10:27

+ 7:19 Сулайба буралаби 21:22, Кахелет 9:16, Кахелет 9:18

+ 7:20 Сулайба буралаби 20:9,
+ 7:21 Сулайба буралаби 30:10
+ 7:25 Кахелет 1:17

+ 7:26 Сулайба буралаби 5:4, Сулайба буралаби 22:14, Сулайба буралаби 23:27

+ 8:3 Кахелет 10:4
+ 8:9 Кахелет 3:16, Кахелет 4:1
+ 8:13 Кахелет 6:12
+ 8:14 Кахелет 7:15
+ 8:15 Кахелет 2:24
+ 8:17 Кахелет 3:11
+ 9:2 Кахелет 2:14, Кахелет 3:19,
+ 9:7 Кахелет 2:24
+ 9:12 Сулайба буралаби 7:23
+ 9:16 Кахелет 7:19
+ 10:4 Кахелет 8:3
+ 10:7 Сулайба буралаби 19:10
+ 10:8 Сулайба буралаби 26:27
+ 10:12 Сулайба буралаби 18:7
+ 10:14 Сулайба буралаби 15:2
+ 10:17 Сулайба буралаби 31:4
+ 10:19 Кахелет 7:12

+ 11:9 Кахелет 2:10, Кахелет 9:7, Кахелет 12:14,

+ 12:7 Кахелет 3:20,
+ 12:8 Кахелет 1:2
+ 12:9 Сулайба буралаби 1:1
+ 12:11 Югьанни 10:11
+ 12:12 Кахелет 1:18
+ 12:13 Кахелет 5:6
+ 12:14 Кахелет 11:9,

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=DRG

Table of Contents

- Сулайба буралаби • Кахелет: Кахелет

- Кахелет

- БухӀнабуц
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12